Μικρασιατική Καταστροφή: Μαρτυρίες από Πρόσφυγες της Μικράς Ασίας που βρέθηκαν στη Λάρνακα και στην Κύπρο

Μαρτυρίες από Πρόσφυγες της Μικράς Ασίας που βρέθηκαν στην Λάρνακα και στην Κύπρο

Η Χριστίνα Γαβριηλίδου Προδρόμου γεννήθηκε στο Ανεμούριο της Μ. Ασίας το 1917. Ήταν η μονάκριβη κόρη του αφέντη προύχοντα Γαβριήλ Κυριάκου από το Ανεμούριο (1888-1920) και της Κατερίνας Χατζημιχαήλ Γαβριήλ, γεννηθείσας στη Σελεύκεια το 1891. Απέκτησαν πέντε παιδιά, τον Κυριάκο το 1910, τον Μιχαήλ το 1912, τον Αβραάμ το 1915, τη Χριστίνα το 1917 και τον Βύρωνα το 1919. Το αρχοντικό τους βρισκόταν σε ένα μεγάλο κτήμα όπου καλλιεργούσαν βαμβάκι, σουσάμι, καπνό, καλαμπόκι κ.α. τα οποία ο αφέντης Γαβριήλ εμπορευόταν σε διάφορες χώρες και κυρίως με την Κύπρο. Δυστυχώς πεθαίνει το 1920 μετά από ένα ατύχημα με το άλογο του.

Τον Δεκέμβρη του 1922 με τη μεγάλη Μικρασιατική Καταστροφή, η χήρα αρχόντισσα Κατερίνα φθάνει με τα πέντε ανήλικα παιδιά της στη Λάρνακα, με το καράβι Fed – el – Rehman. Ξεριζωμένοι από τα πάτρια εδάφη, κατατρεγμένοι και ξένοι σ΄ έναν άγνωστο τόπο προσπαθούν να επιβιώσουν κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες, καθώς η τότε αποικιοκρατική κυβέρνηση επέτρεψε την είσοδο τους στο νησί κατόπιν μεγάλων γραφειοκρατικών και οικονομικών διαδικασιών. Παρέμειναν για 15 ημέρες σε καραντίνα στο Λοιμοκαθαρτήριο Λάρνακας και αφού, ο γνωστός έμπορας της Λευκωσίας Χατζηθανάσης, από την Ενορία του Αγίου Κασσιανού, γνωστός της οικογένειας από τις εμπορικές συναλλαγές τους στο Ανεμούριο, πλήρωσε την απαραίτητη εγγύηση, τους επετράπη η είσοδος στο νησί. Ακολούθως κατευθύνθηκαν με άμαξα στην Λευκωσία, όπου η Εκκλησία της Κύπρου με τον Αρχιεπίσκοπο Κύριλλο Γ΄ και τις επιτροπές περιθάλψεως προσφύγων γίνονται οι βασικοί αρωγοί τους πρώτους δύσκολους μήνες.

Για την χήρα Κατερίνα αρχίζει ένας σκληρός αγώνας επιβίωσης για να μπορέσει να αναθρέψει τα πέντε ανήλικα παιδιά της και να στεριώσει σε μια νέα πατρίδα. Παρά τις τεράστιες δυσκολίες καταφέρνει να κρατήσει την οικογένεια της ενωμένη και αγαπημένη. Κατοίκησαν σε διάφορα σπίτια στις ενορίες Αγίου Λουκά, Αγίου Γεωργίου, Αγίου Κασσιανού, Αγίου Ιωάννη και Χρυσαλινιώτισσας. Τα παιδιά φοίτησαν στο Δημοτικό του Αγίου Κασσιανού, και δύο εξ αυτών, η Χριστίνα και ο Βύρων εγγράφονται αργότερα στο Παγκύπριο Γυμνάσιο, διακόπτοντας όμως τη φοίτηση τους στην Β΄ τάξη λόγω οικονομικών δυσκολιών.

Η Χριστίνα παρακολουθεί μαθήματα ραπτικής στην ενορία του Τρυπιώτη στην φημισμένη μοδίστρα, κυρία Χρυστάλλα. Στις 10 Νοεμβρίου 1936 παντρεύεται στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Ιωάννη, τον Πρόδρομο Γεωργίου, γεννημένο το 1911 στο Αγριδάκι Κερύνειας, έναν εργατικό πελεκάνο και προοδευτικό νέο. Χτίζουν με πολλές θυσίες το σπίτι τους στο Καϊμακλί (Καντάρας 3) και μετακομίζουν εκεί το 1939. Αποκτούν τέσσερα παιδιά την Αικατερίνη (Καίτη), την Ελένη (Νίτσα), τον Γιώργο (Κόκο) και την Αντωνία (Ντόνα). Μαζί μένει και η λατρευτή γιαγιά Κατερίνα που βοηθά στο μεγάλωμα και την ανατροφή των παιδιών καθώς και τα τέσσερα αδέλφια της Χριστίνας μέχρι να παντρευτούν. Το 1949, ο Πρόδρομος και η Χριστίνα, ευελπιστώντας σε μια καλύτερη ζωή, μετατρέπουν δύο δωμάτια του σπιτιού στο γνωστό καφενείο – μπακάλικο «Πρόδρομος» που λειτουργεί μέχρι και σήμερα. Τα πέντε αδέλφια και οι οικογένειες τους παραμένουν αγαπημένα και οι οικογενειακές συγκεντρώσεις στο σπίτι με τα μικρασιάτικα φαγητά και τραγούδια παραμένουν στη μνήμη όλων. Μέχρι και σήμερα το γένος Γαβριηλίδη παραμένει στενά δεμένο και σε οικογενειακές συναθροίσεις αναπολούν με συγκίνηση τους μικρασιάτες πρόσφυγες γονείς τους και όλοι οι απόγονοι τους νιώθουν περήφανοι για την καταγωγή τους.

Η κ. Αντωνία Προδρόμου αναφέρει καταληκτικά: «Οι γονείς μας, Πρόδρομος και Χριστίνα εργάστηκαν σκληρά και με πολλές δυσκολίες, κατάφεραν να σπουδάσουν και τα τέσσερα παιδιά τους και αξιώθηκαν να δουν όχι μόνον εμάς αλλά και τα έξι εγγόνια τους επαγγελματικά και κοινωνικά αποκατεστημένα, και τα βήματα τους ακολουθούν τώρα τα έντεκα δισέγγονα τους. Υπήρξαν εξαίρετοι γονείς και παππούδες και συνάμα πρόσφεραν ανιδιοτελώς στο κοινωνικό σύνολο. Η αγαπημένη γιαγιά Κατερίνα πεθαίνει στο σπίτι, στις 8 Μαΐου 1958. Ο πατέρας Πρόδρομος πεθαίνει στις 27 Ιουνίου 2004 και η μητέρα Χριστίνα στις 23 Ιουνίου 2016.
Τους θυμόμαστε πάντα με απεριόριστο σεβασμό και περισσή αγάπη».

Αφήγηση από την μικρή κόρη του Πρόδρομου και Χριστίνας, Αντωνία Προδρόμου (Μικρασιάτισσα δεύτερης γενιάς) μέλος του Δ.Σ. της Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών και Ταμίας του Συνδέσμου Μικρασιατών Κύπρου, Ιούλιος 2020.

Πηγή: https://cypriotstudies.org/ekthema%20mina_2020.html